Y học cổ truyền (YHCT) điều trị cơ xương khớp tập trung vào việc khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc, kết hợp thuốc dùng (đông dược), châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt để giảm đau và phục hồi chức năng vận động. Các phương pháp này hiệu quả với đau lưng, vai gáy, cứng khớp, thoái hóa khớp.
1. Nguyên nhân và Cơ chế bệnh
Theo đông y, bệnh cơ xương khớp (chứng Tý) chủ yếu do ngoại tà xâm nhập khi cơ thể suy yếu (phong, hàn, thấp, nhiệt) hoặc do can thận hư tổn, khí huyết không thông:
- Phong tý: Đau di chuyển các khớp.
- Hàn tý: Đau dữ dội, chườm nóng giảm đau.
- Thấp tý: Đau nặng nề, sưng nề khớp.
- Can thận hư: Thoái hóa mãn tính, đau lưng mỏi gối ở người cao tuổi.
2. Các phương pháp điều trị YHCT phổ biến
- Thuốc đông y (Thuốc thang/viên): Sử dụng các vị thuốc bổ can thận, hoạt huyết, trừ phong thấp như Đỗ trọng, Thổ phục linh, Cỏ xước, Ngải cứu.
- Châm cứu/Thủy châm: Tác động trực tiếp lên các huyệt vị (A thị huyệt, Phong trì, Túc tam lý…) để giảm đau, giảm viêm.
- Xoa bóp bấm huyệt: Giúp giãn cơ, tăng tuần hoàn máu, thông kinh lạc.
- Ngâm chân/Xông hơi thuốc: Dùng thuốc ngâm ấm (ngải cứu, gừng, lá lốt) giảm tê tay chân, đau khớp gối.
- Tác động cột sống/Kéo giãn: Hiệu quả với thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống.
3. Lời khuyên sinh hoạt và phòng bệnh
- Vận động nhẹ nhàng: Tập dưỡng sinh, yoga, đi bộ để khớp hoạt động linh hoạt, tránh cứng khớp.
- Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt vào mùa đông hoặc khi thời tiết thay đổi để tránh hàn tà xâm nhập.
- Chế độ ăn uống: Bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin, tránh thức ăn cay nóng, nhiều đạm khi khớp đang sưng viêm.
- Tư thế đúng: Tránh ngồi lâu, mang vác nặng sai tư thế.
Lưu ý: Các bệnh lý cơ xương khớp mãn tính nên được kết hợp Đông – Tây y để đạt hiệu quả tối ưu, đặc biệt khi điều trị Tây y lâu ngày không giảm.
