Tuổi còn trẻ mà đã mọc nhiều tóc bạc, bạn nghĩ chỉ là do áp lực quá lớn? Thực ra đó chỉ là biểu hiện bên ngoài, điều đáng chú ý hơn là sự mất cân bằng bên trong cơ thể
Đạo y sư Hà Tùng Xuyên Thiên
Rất nhiều người sau tuổi ba mươi, bốn mươi bắt đầu xuất hiện tóc bạc. Đa số đều cho rằng đó là do “áp lực quá lớn” hoặc “đã bắt đầu già đi”. Nhưng theo quan điểm của Đông y, đằng sau hiện tượng này còn ẩn chứa tín hiệu mất cân bằng của cơ thể — tâm hỏa đốt cạn thận thủy mới là nguyên nhân then chốt khiến tóc bạc sớm.
01. Vì sao nói tóc bạc là do tâm hỏa đốt cạn thận thủy?
Trong Đông y có một học thuyết quan trọng gọi là “Tâm Thận tương giao”.
* Tâm thuộc Hỏa, ở phía trên.
* Thận thuộc Thủy, ở phía dưới.
Trong trạng thái bình thường:
* Tâm hỏa đi xuống để ôn ấm thận thủy, giúp thận thủy không quá lạnh.
* Thận thủy đi lên để tư dưỡng tâm hỏa, giúp tâm hỏa không quá vượng.
Điều này giống như mối quan hệ giữa nước và lửa trong một chiếc nồi:
* Lửa quá lớn thì nước nhanh chóng bị đun cạn.
* Nước không đủ thì lửa lại càng cháy mạnh hơn.
Người hiện đại, đặc biệt là những người ở độ tuổi ba mươi đến bốn mươi, thường phải đối mặt với áp lực công việc, suy nghĩ quá nhiều và thức khuya kéo dài. Khi đó, “ngọn lửa” trong tâm luôn bừng cháy:
* Lo âu,
* Phiền muộn,
* Suy nghĩ quá mức,
khiến tâm hỏa liên tục bốc lên mà không thể đi xuống, ngược lại còn thiêu đốt thận thủy.
Theo Đông y:
Thận chủ tàng tinh, kỳ hoa tại phát (Thận tàng tinh, biểu hiện ra bên ngoài là mái tóc).
Sự sinh trưởng của tóc phụ thuộc vào sự nuôi dưỡng của thận tinh.
Khi thận thủy liên tục bị tâm hỏa tiêu hao:
* Thận tinh suy giảm,
* Tóc không nhận đủ dưỡng chất,
thì tóc sẽ dần:
* Bạc màu,
* Khô xơ,
* Rụng nhiều.
Đó cũng là lý do vì sao nhiều người chưa đến tuổi già nhưng tóc đã bạc sớm. Đồng thời họ thường kèm theo các triệu chứng như:
* Mất ngủ nhiều mộng,
* Tâm phiền dễ cáu gắt,
* Đau mỏi lưng gối.
Theo Đông y, đây đều là biểu hiện của Tâm Thận bất giao và thận thủy bất túc.
02. Ba thói quen đang âm thầm làm hao tổn thận thủy của bạn
Muốn cải thiện tóc bạc, đừng vội tìm các bài thuốc dân gian hay phương pháp truyền miệng. Trước tiên hãy xem bản thân có mắc những thói quen làm tổn hao thận thủy sau đây hay không.
1. Suy nghĩ quá độ, tâm hỏa quá vượng
Những chuyện công việc, những phiền não trong cuộc sống, nếu cứ liên tục suy đi tính lại, lo lắng và tự tiêu hao tinh thần, sẽ không ngừng đốt cháy tâm hỏa, từ đó làm hao tổn thận thủy.
2. Thức khuya, ngủ không ngon làm tổn thương âm dịch
Ban đêm vốn là thời gian để thận thủy được nghỉ ngơi và nuôi dưỡng tâm hỏa.
Nếu thường xuyên:
* Thức khuya,
* Mất ngủ,
* Ngủ không sâu,
thì tâm hỏa sẽ càng vượng hơn, trong khi thận thủy không được bổ sung kịp thời, dần dần bị tiêu hao.
3. Ăn uống thiên về tính táo nhiệt, làm tăng nội nhiệt
Thường xuyên sử dụng:
* Thức ăn cay nóng,
* Đồ chiên rán,
* Đồ nướng,
hoặc uống nhiều:
* Trà đặc,
* Cà phê,
sẽ làm tăng hỏa khí trong cơ thể, tiếp tục làm tổn hao thận thủy và khiến tình trạng tóc bạc trở nên nghiêm trọng hơn.
03. Điều dưỡng nhẹ nhàng hằng ngày để bồi bổ lại Tâm và Thận
Muốn điều hòa tình trạng Tâm Thận bất giao và cải thiện tóc bạc, không nhất thiết phải dùng những loại thực phẩm bổ dưỡng đắt tiền. Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong cuộc sống để dần dần “bổ thủy, giáng hỏa”.
1. Trước hết hãy giảm tâm hỏa, hạn chế tiêu hao tinh thần
Mỗi ngày nên dành cho bản thân một khoảng thời gian thư giãn:
* Không suy nghĩ quá nhiều,
* Không để bản thân liên tục căng thẳng.
Chỉ cần ngồi yên và hít thở sâu khoảng 5 phút cũng giúp tâm trí lắng dịu hơn.
Trước khi ngủ:
* Hạn chế dùng điện thoại,
* Ít suy nghĩ về những chuyện phiền lòng.
Cải thiện giấc ngủ chính là đang bổ sung năng lượng cho thận thủy.
2. Dùng thực liệu dưỡng âm, đồng thời điều bổ Tâm và Thận
Có thể thường xuyên sử dụng một số món ăn giúp thanh tâm hỏa và tư dưỡng thận âm:
Cháo hạt sen – bách hợp
* Hạt sen thanh tâm hỏa.
* Bách hợp dưỡng âm.
Thích hợp với người:
* Tâm phiền,
* Mất ngủ,
* Tâm hỏa thiên vượng.
Cháo mè đen – đậu đen
* Mè đen bổ Can Thận, ích tinh huyết.
* Đậu đen quy kinh Thận.
Thích hợp với người:
* Thận thủy bất túc,
* Tóc khô xơ.
Trà dâu tằm – kỷ tử
* Dâu tằm tư âm bổ huyết.
* Kỷ tử bổ dưỡng Can Thận.
Có thể dùng thay trà hằng ngày để nuôi dưỡng thận thủy một cách ôn hòa.
3. Những chi tiết nhỏ trong sinh hoạt giúp bảo vệ thận thủy
* Hạn chế thức khuya, cố gắng đi ngủ trước 23 giờ.
* Ăn ít thực phẩm cay nóng và táo nhiệt.
* Duy trì vận động vừa phải như:
* Đi bộ,
* Động công Cửu Thiên Huyền Nữ Công.
Những hoạt động này không chỉ giúp tâm hỏa giáng xuống mà còn thúc đẩy khí huyết lưu thông, từ đó nuôi dưỡng mái tóc tốt hơn.
Ghi chú
Bài viết trên trình bày theo lý luận của Đông y. Theo y học hiện đại, tóc bạc sớm còn có thể liên quan đến nhiều yếu tố như:
* Di truyền,
* Lão hóa tự nhiên,
* Thiếu vitamin B12,
* Thiếu sắt,
* Rối loạn tuyến giáp,
* Căng thẳng kéo dài,
* Một số bệnh lý khác.
Nếu tóc bạc xuất hiện sớm hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường, nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá toàn diện.
